Winter Joint Pain: थंडीत सांधेदुखी वाढते? गुडघे, कंबर आणि बोटांच्या वेदनांसाठी हे 9 सोपे उपाय करा

थंडीत सांधेदुखी आणि गुडघेदुखीपासून आराम

थंडी सुरू झाली की अनेक घरांमध्ये एकच तक्रार ऐकू येते, सकाळी उठल्यावर गुडघे आखडतात, कंबर दुखते किंवा हाताची बोटं जड वाटतात. विशेषतः ज्येष्ठ नागरिक, संधिवात (arthritis) असलेले लोक आणि दिवसभर एका जागी बसून काम करणाऱ्यांना हा त्रास जास्त जाणवतो. थंडीत सांधेदुखी का वाढते आणि रोजच्या सवयींमध्ये छोटे बदल करून आराम कसा मिळवता येतो, हे या लेखात पाहूया.

थंडीत सांधेदुखी का वाढते?

थंड हवामानात शरीर उष्णता टिकवण्यासाठी हात-पायांकडे जाणारा रक्तप्रवाह थोडा कमी करतं. त्यामुळे सांध्यांभोवतीचे स्नायू आणि ऊती आखडल्यासारख्या वाटतात. थंडीत आपण नैसर्गिकरित्या कमी हालचाल करतो, उन्हात कमी जातो आणि पाणीही कमी पितो. या सगळ्याचा एकत्रित परिणाम म्हणून सांधे जड वाटणं, आखडणं आणि दुखणं वाढू शकतं. हवामानातील बदलांचा प्रत्येकावर वेगळा परिणाम होतो, पण बहुतेकांना या ऋतूत थोडी जास्त काळजी घ्यावी लागते.

सांधेदुखीपासून आराम मिळवण्याचे 9 सोपे उपाय

1. रोज हलका व्यायाम करा

सांधे वापरले नाहीत तर ते जास्त आखडतात. रोज 20 ते 30 मिनिटं चालणं, हलके स्ट्रेचिंग, योगासनं किंवा घरातच हात-पाय फिरवण्याचे व्यायाम करा. सकाळी उठल्याबरोबर बेडवरच घोटे आणि मनगटं हळूहळू फिरवल्याने आखडलेपणा कमी होतो.

2. शरीर उबदार ठेवा

गुडघे, कंबर आणि हात-पाय थंड वाऱ्यापासून झाका. थरांचे (layers) कपडे, मोजे, हातमोजे आणि गरज असल्यास नी-कॅप वापरा. सकाळी फिरायला जाताना पुरेसे उबदार कपडे घाला.

3. शेक घ्या

दुखणाऱ्या सांध्यावर कोमट पाण्याची पिशवी किंवा गरम कापडाने 10 ते 15 मिनिटं शेक घेतल्याने स्नायू सैल होतात. कोमट पाण्याने अंघोळ केल्यानेही आराम मिळतो. मात्र खूप गरम पाणी किंवा पिशवी थेट त्वचेवर ठेवू नका, भाजण्याचा धोका असतो.

4. उन्हात थोडा वेळ बसा

सकाळच्या कोवळ्या उन्हात 15 ते 20 मिनिटं बसल्याने शरीराला ऊब मिळते आणि व्हिटॅमिन D तयार होण्यासही मदत होते. व्हिटॅमिन D हाडांच्या आरोग्यासाठी महत्त्वाचं मानलं जातं. कमतरता असल्याची शंका असेल तर डॉक्टरांच्या सल्ल्याने तपासणी करा.

5. आहारात हाडांसाठी पोषक पदार्थ घ्या

  • दूध, दही, ताक, पनीर यांसारखे कॅल्शियमयुक्त पदार्थ
  • नाचणी, तीळ, हिरव्या पालेभाज्या
  • अक्रोड, जवस यांसारखे ओमेगा-3 असलेले पदार्थ
  • हळद, आलं यांचा रोजच्या स्वयंपाकात वापर
  • डाळी, कडधान्यं यांतून पुरेसं प्रथिन

थंडीत कोणते पदार्थ फायदेशीर ठरतात याबद्दल अधिक वाचा: थंडीत ऊब आणि ताकद देणारे 8 पदार्थ.

6. पुरेसं पाणी प्या

थंडीत तहान कमी लागते, पण शरीराला पाण्याची गरज कमी होत नाही. पुरेसं पाणी प्यायल्याने सांध्यांमधील नैसर्गिक वंगण आणि ऊती निरोगी राहण्यास मदत होते. कोमट पाणी किंवा सूप हा चांगला पर्याय आहे.

7. वजन नियंत्रणात ठेवा

वाढलेलं वजन गुडघे आणि कंबरेवर अतिरिक्त ताण टाकतं. थंडीत तळलेले आणि गोड पदार्थ जास्त खाल्ले जातात, त्यामुळे संतुलित आहार आणि नियमित हालचाल यांकडे लक्ष द्या.

8. बसण्या-उठण्याची पद्धत सुधारा

दीर्घ काळ एकाच स्थितीत बसू नका. दर 40 ते 45 मिनिटांनी उठून थोडं चाला. खुर्चीवर पाठ सरळ ठेवा आणि जमिनीवर बसताना गुडघ्यांवर जास्त ताण येणार नाही याची काळजी घ्या.

9. पुरेशी झोप आणि तणावमुक्ती

अपुरी झोप आणि तणाव यामुळे वेदना जास्त जाणवू शकतात. रोज 7 ते 8 तास झोप, झोपण्यापूर्वी हलके स्ट्रेचिंग आणि दीर्घ श्वसन यांची सवय लावा.

कधी डॉक्टरांकडे जावं?

  • सांधे सुजले, लाल झाले किंवा गरम लागत असतील
  • वेदना अनेक दिवस कमी होत नसतील किंवा रात्री झोपू देत नसतील
  • ताप, वजन अचानक कमी होणं यांसारखी लक्षणं सोबत असतील
  • पडल्यानंतर किंवा दुखापतीनंतर दुखणं सुरू झालं असेल

वेदनाशामक गोळ्या स्वतःच्या मनाने वारंवार घेऊ नका; त्याचे दुष्परिणाम होऊ शकतात.

हेही वाचा: थंडीत आजारपण टाळण्यासाठी 10 सोप्या सवयी

निष्कर्ष

थंडीत सांधेदुखी वाढणं सामान्य असलं तरी नियमित हालचाल, शरीर उबदार ठेवणं, पोषक आहार, पुरेसं पाणी आणि चांगली झोप या सोप्या सवयींनी बराच आराम मिळू शकतो. घरातील ज्येष्ठांची विशेष काळजी घ्या आणि त्रास वाढल्यास वेळेवर तपासणी करा.

सूचना: हा लेख केवळ सामान्य माहितीसाठी आहे. सांधेदुखी, संधिवात किंवा इतर कोणताही आजार असल्यास उपचार किंवा व्यायाम सुरू करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला नक्की घ्या.